Kompanzasyon Panosu Malzemeleri ve Enerji Ölçüm Fiyatları (Kasım 2026)

Kompanzasyon panosu nasıl çalışır? Malzeme listesi

Motor, transformatör ve balast gibi endüktif yükler şebekeden aktif gücün yanında reaktif güç de çeker. Kompanzasyon panosu bu reaktif gücü kondansatörlerle yerinde üretir; reaktif güç kontrol rölesi akım trafosundan ölçtüğü değere göre kondansatör kademelerini devreye alıp çıkarır. Başlıca malzemeler:

Pano gövdesi, bara, havalandırma fanı ve termostat da teklif listesinde ayrı kalem olarak yer alır.

Kondansatör gücü ve kademe seçimi

Gerekli kondansatör gücü, aktif güç ve hedeflenen güç katsayısından hesaplanır:

Qc = P × (tan φ1 − tan φ2)

Örnek: 100 kW'lık bir tesiste cos φ 0,80'den 0,98'e çıkarılmak isteniyorsa tan φ1 = 0,75 ve tan φ2 ≈ 0,20 olur; gereken güç yaklaşık 100 × (0,75 − 0,20) ≈ 55 kVAr'dır. Gerçek projede ölçüm verileri, yük değişimi ve büyüme payı da dikkate alınır.

Kademe dağılımında küçük bir ilk kademe, düşük yük saatlerinde aşırı kompanzasyonu önler. Rölenin kademe sayısı (ör. 7, 12 ya da daha fazla) toplam güç ve hassasiyet ihtiyacına göre seçilir.

Sürücü, UPS ve evirici gibi harmonik üreten yüklerin yoğun olduğu tesislerde kondansatörler harmonik filtre reaktörüyle kullanılır ve daha yüksek anma gerilimli (ör. 440 V, 525 V) ağır hizmet tipi kondansatörler seçilir.

Reaktif enerji bedeli: endüktif ve kapasitif ceza

Dağıtım şirketi, belirli abone gruplarında endüktif ve kapasitif reaktif tüketimin aktif tüketime oranını izler; oranlar mevzuattaki sınırları aşarsa faturaya reaktif enerji bedeli yansır. Sınırlar ve kapsam EPDK düzenlemeleriyle belirlendiği için güncel değerler dağıtım şirketinden ya da mevzuattan kontrol edilmelidir.

Sık görülen sorunlar:

• Endüktif ceza: Kondansatörler zamanla kapasite kaybeder ya da kademe sigortası atar; kurulu güç yetersiz kalır.
• Kapasitif ceza: Gece, hafta sonu veya tatil günlerinde yük düşerken kondansatörler devrede kalır; uzun kablolar ve UPS gibi cihazlar da kapasitif etki yaratır. Çözüm şönt reaktör ve doğru kademe ayarıdır.
• Yanlış ölçüm: Akım trafosunun yeri veya yönü yanlışsa röle doğru karar veremez.

Enerji analizörü ile cos φ, reaktif oranlar ve harmonikler düzenli izlenirse cezaya düşmeden müdahale edilebilir.

Enerji analizörü, akım trafosu ve elektrik sayacı

• Enerji (şebeke) analizörü: Gerilim, akım, aktif-reaktif-görünür güç, cos φ, enerji ve harmonik bozulmayı (THD) ölçer. Pano kapağına takılan 96x96 mm ve DIN ray tipleri vardır; RS485 (Modbus) ya da Ethernet haberleşmeli modeller enerji izleme yazılımına bağlanır.
• Akım trafosu: Büyük akımları ölçü cihazının okuyabileceği 5 A (ya da 1 A) sekonder akıma dönüştürür; oran (ör. 400/5 A) ve doğruluk sınıfı (0,5 ya da 1) seçilir. Kompanzasyon rölesinin akım trafosu, yük ve kondansatör akımlarının tamamını görecek şekilde ana girişe takılır. Yük altında akım trafosunun sekonder devresi açık bırakılmaz; tehlikeli yüksek gerilim oluşur.
• Elektrik sayacı: Monofaze ve trifaze, doğrudan bağlı ya da akım trafolu tipleri vardır. Faturalama sayacının tipi dağıtım şirketinin şartnamesine bağlıdır; site ve fabrika içi alt sayaçlamada MID belgeli, haberleşmeli enerji sayaçları tercih edilir.