Altyapı Malzemeleri

Altyapı borusu seçimi: hangi hatta hangi boru?

Altyapı borusu seçiminde ilk soru hattın basınçlı mı, cazibeli (basınçsız) mı olduğudur. Basınçsız hatlarda borunun toprak ve trafik yüküne dayanımı (SN), basınçlı hatlarda iç basınca dayanımı (PN) belirleyicidir.

Büyük çaplarda nakliye ve döşeme maliyeti boru fiyatı kadar önemlidir; hafif borular (koruge, CTP) bu kalemlerde avantaj sağlayabilir.

SN, PN ve yük sınıfı: altyapıda üç temel kavram

Altyapı tekliflerindeki fiyat farklarının çoğu bu üç sınıfın farklı yazılmasından doğar:

• SN (halka rijitliği): Basınçsız borunun dış yüke karşı dayanımıdır; kN/m² cinsinden verilir ve TS EN ISO 9969'a göre ölçülür. SN8 boru, SN4 boruya göre iki kat rijittir. Seçim gömme derinliği, zemin ve trafik yüküne göre statik hesapla yapılır.
• PN (nominal basınç): Basınçlı borunun 20 °C suda dayanacağı çalışma basıncıdır (bar). PE borularda PN, SDR ve hammadde sınıfıyla (PE80, PE100) birlikte belirlenir.
• Yük sınıfı: Rögar kapağı ve ızgaralarda TS EN 124, drenaj kanallarında TS EN 1433 sınıflarıdır: A15, B125, C250, D400, E600 ve F900. Sayı, deney yükünü kN olarak gösterir.

İdare ve belediye şartnameleri bu sınıfları çoğu zaman açıkça belirtir. Teklif istemeden önce şartnamedeki SN, PN ve yük sınıfını listeye aynen aktarın.

Keşif listesi yazımı ve sık yapılan hatalar

Altyapı kalemlerinde aynı adı taşıyan ürünler sınıf ve çap tanımına göre çok farklı fiyatlanır. Listede şu hatalardan kaçının:

• İç çap ile dış çapı karıştırmak: Koruge borularda çap iç çap (DN/ID) ya da dış çap (DN/OD) esaslı olabilir; projedeki tanımla listedeki tanımın aynı olduğunu kontrol edin.
• SN veya PN yazmamak: "300'lük koruge" tek başına yetmez; SN4 ve SN8 fiyatları farklıdır.
• Metre ile boyu karıştırmak: Koruge ve PE boru metre, beton boru adet, PVC kanal borusu boy üzerinden fiyatlanabilir.
• Conta, manşon ve bağlantı parçalarını unutmak: Muflu borularda conta listede ayrı kalem olabilir.
• Kapak sınıfını yazmamak: Yol üzerindeki rögar için D400 yerine B125 kapak fiyatlanabilir.
• Birim fiyat (poz) ile liste fiyatını karıştırmak: Kamu birim fiyatları genellikle döşeme işçiliğini de kapsar; üretici liste fiyatı yalnızca malzemedir.

Keşif veya malzeme listenizi yüklediğinizde kalemler üretici listeleriyle eşleştirilir ve iskontolu teklif hazırlanır; teklif ücretsizdir ve bağlayıcı değildir.

Altyapı malzemesi fiyatını etkileyen etkenler

Altyapı malzemesi fiyatlarını belirleyen başlıca etkenler şunlardır:

• Hammadde: PE, PP ve PVC borularda polimer fiyatları; düktil ve döküm ürünlerde demir ve hurda fiyatları; beton ürünlerde çimento ve donatı.
• Çap ve sınıf: Çap büyüdükçe metre fiyatı hızla artar; aynı çapta SN8 boru SN4'ten, PN16 boru PN10'dan daha fazla hammadde içerir.
• Bağlantı tipi: Muflu, manşonlu, contalı veya flanşlı uçlar ve ek parça sayısı toplam maliyeti etkiler.
• Nakliye ve teslim yeri: Büyük çaplı borular hacimli olduğu için araç başına taşınan metraj sınırlıdır; teslim noktası teklifte belirtilmelidir.
• Döviz ve liste tarihi: Bazı üreticiler listeleri sık günceller; teklifler liste tarihine göre karşılaştırılmalıdır.

Fırat, Kuzeyboru, Pipelife, Egeplast, Superlit ve Polipen gibi üreticilerin ürünleri aynı standart ve sınıf üzerinden karşılaştırıldığında anlamlı bir fiyat karşılaştırması yapılabilir. Marka tercihi varsa listede belirtilmelidir.